Đào Duy Từ dò la biết được quan khám lý Trần Đức Hoà vốn là người dòng dõi quý hiển, được chúa Nguyễn rất yêu quý, rất tin cẩn. Trần Đức Hoà được giao cho viêc cai quản Qui Nhơn, lo chu cấp quân lương, mọi việc đều thấu đáo, được chúa Nguyễn rất yêu tin. Từ biết Trần Đức Hoà có quen một điền chủ rất giầu. ông này ở thôn Tùng Châu, thuộc huyện Bồng Sơn tỉnh Quảng Nam. Điền chủ giao du rất rộng. Một hôm thấy có một thanh niên nhanh nhẹn đến xin nhận chăn trâu. Ông thấy mặt mũi khôi ngô ưa nhìn, liền nhận lời. Đào Duy Từ hỏi gia nhân, biết bữa ấy, ông chủ mời các văn nhân, mặc khách quanh vùng đến dự tiệc, liền đánh trâu về sớm.

    Khi về thấy phòng khách hai bàn tiệc đã đông người. Một người đang đọc to lên một đoạn trong sách Đại học : Sách Tân Thể nói :”Ta mong được một vị đại thần cho thành tâm thật ý, dẫu chẳng tuyệt giỏi, nhưng trong lòng thanh sáng, không mảy may ham muốn riêng, như cái đức trời sẵn cho vậy. Thấy ai có tài, vui và mừng như thể mình có tài; biết ai thông minh hiền đức, mừng và mến chuộng như thấy khách quý. Người ấy làm đại thần không những khen ngợi những trang anh tài và những người thông minh mà còn bao dung và lo sao dùng được họ. Được người như thế thì việc giữ gìn con cháu ta, dân của ta, thật phúc đức, lợi ích vậy thay…”

    Ông ta nói :

-   Chúa Nguyễn đang mong có những bậc đại thần như thế đấy.

    Mọi người trong bàn tiệc đều lấy làm thán phục, thì thấy Đào Duy Từ từ bên ngoài đi vào, đầu đội nón mê, tay cầm roi tre, đứng giữa nhà nói to lên :

-   Học trò này xin được bàn thêm một lời.

    Tiệc đang vui, điền chủ thấy Từ vào cũng ngạc nhiên, ngà ngà say ông nói đùa:

- Hay là bậc đại thần quan bác vừa nhắc đến trong sách Đại học là chính anh chàng chăn trâu nhà ta đây? ngươi có điều gì cứ nói.

     Đa tạ ông chủ. Câu nói trên trong Đại học mới là câu mở đầu khi bàn về việc muốn bình được thiên hạ hãy giỏi trị ở đất nước, mảnh đất của mình. Nhưng chương này còn có một câu quan trọng nữa. Đó là câu này :”Bậc trị quốc như biết rằng trong nước mình ai là bậc hiền tài,nhưng không chịu cất nhấc, khi cất nhắc thì lại không sớm đưa họ lên xứng với tài đức của người ấy, đó là khiếm khuyết không chịu dùng người hiền,còn như biết kẻ hư đốn, tham nhũng mà không đuối họ đi, chẳng phải là dung túng kẻ ác hay sao? Vậy đã gọi là bậc quân tử ắt phải dùng hiền, bài kẻ ác, sao cho của cải trong nước càng nhiều, số người ăn sài phung phí càng ít; khuyến khích kẻ sinh lợi càng mau mắn siêng năng, hạn chế những kẻ tiêu hoang cần phải e dè nể sợ. Như thế tài sản trong nước sẽ đầy đủ, làm việc gì mà chẳng được”.

Đọc thêm tại:

•   http://cauchuyendanhnhan.blogspot.com/2015/06/ao-duy-tu-tro-thanh-khach-quy-cua-nha.html

•  http://cauchuyendanhnhan.blogspot.com/

 

    Cả bàn tiệc phục lắm. Tan tiệc, mấy người bạn thân của điển chủ còn ngồi lại rất lâu. Từ bàn bạc với họ về bách gia, chư tử, thông suốt cổ kim, khiến mọi người đều kinh lạ.

    Từ bữa ấy điển chủ không bắt Đào Duy Từ đi chăn trâu nữa mà coi như tân khách trong nhà, hỏi chuyện làm ăn tiến, lui, chuyện buôn bán, làm giầu, Đào Duy Từ góp cho nhiều ý tứ rất xác đáng. Điển chủ càng ngờ rằng người này từ đàng ngoài vào, muốn thi thố tài năng nhưng chưa có ai tiến cử, đành phải giả cách làm kẻ chăn trâu mà nhờ cậy mình. Điển chủ gạn hỏi, Đào Duy Từ liền thành thật trả lời.

    Ngay hôm sau, điền chủ đánh xe ngựa sang ngay nhà quan khám lý Trần Đức Hoà, hết sức ca ngợi tài trí cúa Đào Duy Từ và ngỏ ý muốn nhờ quan khám lý tiến cử lên chúa Nguyễn.

    Trần Đức Hoà cho người đến đón Từ ngay vào nhà. Hoà trò chuyện với Từ suốt ba ngày ba đêm, không tiếp ai cả. Hỏi đến việc gì xưa nay, Từ đều bàn bạc thấu tình đạt lý, không sơ suất một điều gì. Có hôm cơm rượu đã dọn, hai người còn tranh cãi mãi chưa chịu ngồi vào ăn…

    Trần Đức Hoà hỏi Đào Duy Từ :

-   Theo ông, ở đàng trong lúc này. Chúa Nguyễn ta cần phải như thế nào?

-   Không phải vì tôi không được thi cử mới trốn vào đây. Tôi đến đất này, chính là thấy chúa Đàng Trong có chí lự lớn, khiêm nhường, ở ngôi cao mà không khoe khoang, kiêu ngạo, các đình thần của Chúa thì hết lòng vì vùng đất mới… Điều ông hỏi Chúa đã làm rồi. Chính vì người trên kẻ dưới một lòng, mà nơi đất lạ, người bốn phương tụ hội cũng dần dần qui phục. Đất đai đã bình yên, lòng người đã thuận, chỉ làm sao ban hành chính lệnh để duy trì trật tự, thì tất sẽ hưng thịnh. Đó chính là thuật cai trị vậy…

    Trần Đức Hoà thốt lên rằng :

-   Ông là người mới đến, rồi đây sẽ ngồi lên đầu chúng ta đây… Ta xin hỏi thật : Ông đã lập gia thất chưa?

    Đào Duy Từ nói :

-   Một kẻ học trò đang tìm chân chúa, thì làm sao dám nghĩ đến chuyện vợ con được!

    Trần Đức Hoà nói :

-   Ta có cô con gái yêu, học hành cũng chăm chỉ lắm. Nhiều nơi đã đánh tiếng muốn xin, nhưng con ta còn chưa ưng, bởi người này được điều này lại thiếu điều kia. Nếu thầy ưng, ta sẽ gả cho.

    Đào Duy Từ lạy tạ mà nói :

- Tướng quân lấy nghĩa lớn đãi Từ này, trân trọng, ân cần từ khi mới bước chân vào nhà, không câu nệ kẻ tha phương, vốn là môt người học trò mặt trắng, Từ rất cảm phục. Nay lại có ý muốn thu nhận Từ làm con cái trong nhà, Từ này từ chối sao được, chỉ xin được trò chuyện với lệnh nữ một lần, cũng là để cho nàng xem Từ này có xứng đáng để tướng quân chọn làm rể không.

Đọc thêm tại: http://cauchuyendanhnhan.blogspot.com/2015/06/ao-duy-tu-tro-thanh-con-re-cua-quan.html

Từ khóa tìm kiếm nhiều: nhân vật lịch sử việt nam

 

     Trần Đức Hoà cho mở tiệc thưởng trăng trong hoa viên để Từ gặp con gái mình. Sáng hôm sau, cho đòi nàng lên hỏi ý. Nàng chỉ e thẹn trả lời:

-     Thưa cha, người con hàng ước ao trong mộng, giờ quả đã gặp.

    Trần Đức Hoà mừng lắm, liền định ngày làm lễ thành hôn cho hai người. Ông bảo Từ :

-     Ta quý thầy, nên gả con gái cho từ lúc hàn vi, kẻo rồi lúc làm nên mới gả, thiên hạ lại bảo ta ham hố giàu sang mà gả.

    Từ vái ông nhạc một vái rồi nói :

-     Con người ta khi đã có cái tâm thì lo gì chẳng làm người khác phục. Con đang chân ướt chân ráo, được tướng quân tri ngộ thế này, lòng đầy kính mến. Con xin dâng tướng quân bài văn này. Xin Người xem sẽ hiểu rõ lòng con.

    Trần Đức Hoà đỡ lấy, đêm ấy ngồi giở xem, thì đó chính là bài “Ngoạ Long Cương” văn. Đọc một mạch 136 câu thơ, câu nào cũng hay, văn chương hùng biện đầy khí phách. Trần Đức Hoà đọc đi, đọc lại mãi câu này:

     Lã dù chưa gặp xe Văn,

     Câu kia chưa dễ gác cần Bàn Khê

     Gẫm xem thánh nọ hiền kia

     Tài này, nào có khác gì tài xưa

     Lầu thông trận pháp binh cơ

     Lược thao đã đọc, thất thư lại bàn

     Huyền vi lầu biết thế gian

     Máy linh trời đất tuần hoàn lầu thông

    Thảo lai trong có anh hùng

     Miếu đường trống vững thất còn tài cao

     Có phen xem tượng thiên tào

     Kìa ngôi khanh tướng, nọ sao công thần

    Có phen binh pháp diễn trần

     Điển xà là trận, phong vân ấy đồ…

    Quan khám lý nghĩ :

-       Người này ví mình như Gia Cát Lượng đời Hán, đang nằm ở Ngoạ Long Cương chờ chân chúa đây. Ta phải sớm tiến cử lên Chúa Công mới được.

    Vừa lúc ấy, được tin Chúa mừng đánh thắng quân Trịnh ở Nhật Lệ, liền vào chúc mừng. Chúa Nguyễn Phúc Nguên thấy Hoà liền ra đón, thân rót rượu mời Hoà.

    Hoà rút trong ống tay áo ra nói :

-       Thần xin đem thêm tin mừng lớn đến với Chúa thượng. Đây là bản “Ngoạ long Cương vãn” của thầy đồ Đào Duy Từ hiện đang ở nhà thần làm ra đây.

    Chúa cầm lấy đọc một mạch, lại nghe chuyện Trần Đức Hoà kể lại giả làm kẻ chăn trâu tự tiến thân, lấy làm lạ liền triệu vào gặp.

   Vài hôm sau, Đào Duy Từ đến ra mắt Chúa. Thấy Chúa Nguyễn mặc áo trắng, đi hài xanh, tức là y phục mặc thường ngày ở trong nhà, đứng ở cửa bên chờ, Đào Duy Từ bèn đứng lại không tiến lên nữa.

    Trần đức Hoà cuống quýt giục:

-      Sao không tiến lên đi!

    Từ nói :

-      Chúa coi Từ rất thường, mặc áo trong buồng đọc sách, buồng ngủ mà tiếp người hiền ư? Bậc vương tước sao lại không hiểu lễ.

Đọc thêm tại: http://timhieutrunghoa.blogspot.com/2015/06/cong-tac-chong-tham-nhung-cua-trung.html

Từ khóa tìm kiếm nhiều: nhan vat lich su viet nam